Ślubne tematy

Krótka historia małżeństwa

Biorąc ślub zwykle nie zastanawiamy się, jaką historię ma w naszej cywilizacji instytucja małżeństwa. Skąd pomysł na wiązanie się dwojga ludzi za pomocą uroczystej przysięgi? Czy rytuał ten zawsze wyglądał tak, jak dziś?

Kto wymyślił małżeństwo?

Korzenie współczesnych, zachodnioeuropejskich małżeństw sięgają do starożytności. Pierwotnie były one umową zawieraną nie tylko między narzeczonymi, ale całymi rodzinami. Uczucia nie grały tak wielkiej roli, liczył się charakter ekonomiczny związku i korzyści z niego płynące. Dlatego większość ślubów była aranżowana, a przyszli małżonkowie po raz pierwszy widzieli się... przed ołtarzem! Przez wiele lat panował patriarchat - mąż mógł odprawić żonę, kiedy się nią znudził. Od wieków jednak nie zmienił się fakt, że na osoby stanu wolnego  wywierano nacisk, by znalazły sobie partnera na całe życie. Staropanieństwo, czy starokawalerstwo nie było tolerowane.

Kupić sobie żonę

W pierwszych wiekach naszej ery sposobem na zawarcie małżeństwa była umowa, którą w dzisiejszych czasach można nazwać aktem kupna-sprzedaży. Kobieta była wydawana narzeczonemu przez osobę, której podlegała, za wcześniej ustaloną cenę. Z czasem rytuał ten podzielił się na dwie części: zamówiny i zdawiny. Pierwsza miała formę dzisiejszych oświadczyn - kandydat na przyszłego męża wręczał niewieście pierścionek (oczywiście jego wartość była wliczona w cenę żony lub była jej zadatkiem). Zaś druga symbolizowała akt zaślubin i zezwalała na przywiezienie żony do domu męża. Małżeństwo miało wtedy czysto świecki charakter.

Małżeństwo przez porwanie

Przede wszystkim należy odróżnić porwanie od uprowadzenia. W pierwszym przypadku, kobieta nie miała nic do powiedzenia, w drugi, to ona wybierała uprowadzającego (kandydata na przyszłego męża). Porwanie było karane przez kościół katolicki, o czym świadczą zachowane do dziś uchwały soborów i synodów. Do dziś tradycja małżeństwa przez porwanie zachowała się w kulturze romskiej.

Mezalianse

Z biegiem lat w instytucji małżeństwa zaczął dominować wątek klasowy. Zakazywano małżeństw szlachty z mieszczanami i chłopami. Jeżeli zakochany magnat nie mógł oprzeć się urokowi mieszczki, do ślubu potrzebna mu była zgoda króla (ten udzielał jej niechętnie). Ani żona, ani dzieci urodzone z takiego związku nie uzyskiwały awansu klasowego, nie nosili też szlacheckiego nazwiska. Dlatego najbardziej popularne były wówczas śluby w obrębie własnego stanu.

Małżeństwo pod kontrolą

W XVIII w. małżeństwo niezależnie od wyznania, w jakim zostało zawarte zostało unormowane przez ustawodawstwo państwowe. W katolicyzmie zaczęto odróżniać sakrament małżeństwa od umowy czysto cywilnej. Dolną granicę wiekową małżonków (18 lat mężczyzna, 16 kobieta) ustanowiono dopiero w połowie XIX w. Obowiązywało prawo do dziedziczenia, opieki nad dziećmi do skończenia przez nich 21 roku życia, a nawet prawo do odrębności majątkowej!

Małżeńska biurokracja

Obecnie w Polsce, aby można było stać się mężem i żoną, w Urzędzie Stanu Cywilnego należy przedstawić: dowody osobiste przyszłych małżonków, skrócone odpisy aktów urodzeń narzeczonych oraz pisemne oświadczenia o braku okoliczności uniemożliwiających zawarcie związku. Jeżeli osoby chcące zawrzeć związek małżeński nie są panną i kawalerem, konieczny będzie również skrócony odpis aktu poprzedniego małżeństwa wraz z urzędową adnotacją o rozwodzie, bądź też wyrok właściwego sądu. Wdowiec lub wdowa musi przedstawić odpis aktu zgonu byłego małżonka. W dniu ślubu potrzebne będą też dowody osobiste.

Wszystkim chcącym wstąpić w związek małżeński poddajemy pod rozwagę: czym są nasze dzisiejsze problemy związane z organizacja ślubu czy wesela wobec niegdysiejszych porwań, umów sprzedaży, czy małżeńskich mezaliansów...

Marta Podczarska

Twoje imię i nazwisko lub pseudonim:
Adres e-mail znajomego:
Wyślij